🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:42:52 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हतज्ञान (पुंलिङ्ग)

हत (पीड़ित, घायल) + ज्ञान (जानना, समझना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहतज्ञानःहतज्ञानौहतज्ञानाः
द्वितीयाहतज्ञानम्हतज्ञानौहतज्ञानान्
तृतीयाहतज्ञानेनहतज्ञानाभ्याम्हतज्ञानैः
चतुर्थीहतज्ञानायहतज्ञानाभ्याम्हतज्ञानेभ्यः
पञ्चमीहतज्ञानात् / हतज्ञानाद्हतज्ञानाभ्याम्हतज्ञानेभ्यः
षष्ठीहतज्ञानस्यहतज्ञानयोःहतज्ञानानाम्
सप्तमीहतज्ञानेहतज्ञानयोःहतज्ञानेषु
सम्बोधनहे हतज्ञानहे हतज्ञानौहे हतज्ञानाः

अर्थ: हत (पीड़ित, घायल) + ज्ञान (जानना, समझना)
English: deprived of consciousness, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हतज्ञान (नपुंसकलिङ्ग)

हत (पीड़ित, घायल) + ज्ञान (जानना, समझना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहतज्ञानम्हतज्ञानेहतज्ञानानि
द्वितीयाहतज्ञानम्हतज्ञानेहतज्ञानानि
तृतीयाहतज्ञानेनहतज्ञानाभ्याम्हतज्ञानैः
चतुर्थीहतज्ञानायहतज्ञानाभ्याम्हतज्ञानेभ्यः
पञ्चमीहतज्ञानात् / हतज्ञानाद्हतज्ञानाभ्याम्हतज्ञानेभ्यः
षष्ठीहतज्ञानस्यहतज्ञानयोःहतज्ञानानाम्
सप्तमीहतज्ञानेहतज्ञानयोःहतज्ञानेषु
सम्बोधनहे हतज्ञानहे हतज्ञानेहे हतज्ञानानि

अर्थ: हत (पीड़ित, घायल) + ज्ञान (जानना, समझना)
English: deprived of consciousness, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें