🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:55:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हताश्रय (पुंलिङ्ग)

हत (पीड़ित, घायल) + आश्रय (विश्रामस्थल, सदन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहताश्रयःहताश्रयौहताश्रयाः
द्वितीयाहताश्रयम्हताश्रयौहताश्रयान्
तृतीयाहताश्रयेणहताश्रयाभ्याम्हताश्रयैः
चतुर्थीहताश्रयायहताश्रयाभ्याम्हताश्रयेभ्यः
पञ्चमीहताश्रयात् / हताश्रयाद्हताश्रयाभ्याम्हताश्रयेभ्यः
षष्ठीहताश्रयस्यहताश्रययोःहताश्रयाणाम्
सप्तमीहताश्रयेहताश्रययोःहताश्रयेषु
सम्बोधनहे हताश्रयहे हताश्रयौहे हताश्रयाः

अर्थ: हत (पीड़ित, घायल) + आश्रय (विश्रामस्थल, सदन)
English: one whose refuge is destroyed (others, ‘whose camp is destroyed’), Bcar. xiii, 70.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हताश्रय (नपुंसकलिङ्ग)

हत (पीड़ित, घायल) + आश्रय (अधिकार, संमोदन)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहताश्रयम्हताश्रयेहताश्रयाणि
द्वितीयाहताश्रयम्हताश्रयेहताश्रयाणि
तृतीयाहताश्रयेणहताश्रयाभ्याम्हताश्रयैः
चतुर्थीहताश्रयायहताश्रयाभ्याम्हताश्रयेभ्यः
पञ्चमीहताश्रयात् / हताश्रयाद्हताश्रयाभ्याम्हताश्रयेभ्यः
षष्ठीहताश्रयस्यहताश्रययोःहताश्रयाणाम्
सप्तमीहताश्रयेहताश्रययोःहताश्रयेषु
सम्बोधनहे हताश्रयहे हताश्रयेहे हताश्रयाणि

अर्थ: हत (पीड़ित, घायल) + आश्रय (अधिकार, संमोदन)
English: one whose refuge is destroyed (others, ‘whose camp is destroyed’), Bcar. xiii, 70.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें