🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:44:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हयग्रीव (पुंलिङ्ग)

विष्णु का एक रुप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहयग्रीवःहयग्रीवौहयग्रीवाः
द्वितीयाहयग्रीवम्हयग्रीवौहयग्रीवान्
तृतीयाहयग्रीवेणहयग्रीवाभ्याम्हयग्रीवैः
चतुर्थीहयग्रीवायहयग्रीवाभ्याम्हयग्रीवेभ्यः
पञ्चमीहयग्रीवात् / हयग्रीवाद्हयग्रीवाभ्याम्हयग्रीवेभ्यः
षष्ठीहयग्रीवस्यहयग्रीवयोःहयग्रीवाणाम्
सप्तमीहयग्रीवेहयग्रीवयोःहयग्रीवेषु
सम्बोधनहे हयग्रीवहे हयग्रीवौहे हयग्रीवाः

अर्थ: विष्णु का एक रुप

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें