🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:16:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हरास्पद (नपुंसकलिङ्ग)

हर (ले जाने वाला, हटाने वाला) + आस्पद (स्थान, जगह)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहरास्पदम्हरास्पदेहरास्पदानि
द्वितीयाहरास्पदम्हरास्पदेहरास्पदानि
तृतीयाहरास्पदेनहरास्पदाभ्याम्हरास्पदैः
चतुर्थीहरास्पदायहरास्पदाभ्याम्हरास्पदेभ्यः
पञ्चमीहरास्पदात् / हरास्पदाद्हरास्पदाभ्याम्हरास्पदेभ्यः
षष्ठीहरास्पदस्यहरास्पदयोःहरास्पदानाम्
सप्तमीहरास्पदेहरास्पदयोःहरास्पदेषु
सम्बोधनहे हरास्पदहे हरास्पदेहे हरास्पदानि

अर्थ: हर (ले जाने वाला, हटाने वाला) + आस्पद (स्थान, जगह)
English: id., Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬