🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:13:32 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हरिपर्ण (पुंलिङ्ग)

हरि (खाकी, लाख के रंग का) + पर्ण (ढाक का पेड़)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहरिपर्णःहरिपर्णौहरिपर्णाः
द्वितीयाहरिपर्णम्हरिपर्णौहरिपर्णान्
तृतीयाहरिपर्णेनहरिपर्णाभ्याम्हरिपर्णैः
चतुर्थीहरिपर्णायहरिपर्णाभ्याम्हरिपर्णेभ्यः
पञ्चमीहरिपर्णात् / हरिपर्णाद्हरिपर्णाभ्याम्हरिपर्णेभ्यः
षष्ठीहरिपर्णस्यहरिपर्णयोःहरिपर्णानाम्
सप्तमीहरिपर्णेहरिपर्णयोःहरिपर्णेषु
सम्बोधनहे हरिपर्णहे हरिपर्णौहे हरिपर्णाः

अर्थ: हरि (खाकी, लाख के रंग का) + पर्ण (ढाक का पेड़)
English: green-leaved, ib.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हरिपर्ण (नपुंसकलिङ्ग)

हरि (खाकी, लाख के रंग का) + पर्ण (पंख, बाजू)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहरिपर्णम्हरिपर्णेहरिपर्णानि
द्वितीयाहरिपर्णम्हरिपर्णेहरिपर्णानि
तृतीयाहरिपर्णेनहरिपर्णाभ्याम्हरिपर्णैः
चतुर्थीहरिपर्णायहरिपर्णाभ्याम्हरिपर्णेभ्यः
पञ्चमीहरिपर्णात् / हरिपर्णाद्हरिपर्णाभ्याम्हरिपर्णेभ्यः
षष्ठीहरिपर्णस्यहरिपर्णयोःहरिपर्णानाम्
सप्तमीहरिपर्णेहरिपर्णयोःहरिपर्णेषु
सम्बोधनहे हरिपर्णहे हरिपर्णेहे हरिपर्णानि

अर्थ: हरि (खाकी, लाख के रंग का) + पर्ण (पंख, बाजू)
English: green-leaved, ib.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें