🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:10:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हरिष्ठा (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहरिष्ठाःहरिष्ठौहरिष्ठाः
द्वितीयाहरिष्ठाम्हरिष्ठौहरिष्ठः
तृतीयाहरिष्ठाहरिष्ठाभ्याम्हरिष्ठाभिः
चतुर्थीहरिष्ठेहरिष्ठाभ्याम्हरिष्ठाभ्यः
पञ्चमीहरिष्ठःहरिष्ठाभ्याम्हरिष्ठाभ्यः
षष्ठीहरिष्ठःहरिष्ठोःहरिष्ठाम्
सप्तमीहरिष्ठिहरिष्ठोःहरिष्ठासु
सम्बोधनहे हरिष्ठाःहे हरिष्ठौहे हरिष्ठाः

अर्थ: —
English: (ष्ठा, for स्था) borne along by bay horses, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हरिष्ठा (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहरिष्ठम्हरिष्ठेहरिष्ठानि
द्वितीयाहरिष्ठम्हरिष्ठेहरिष्ठानि
तृतीयाहरिष्ठेनहरिष्ठाभ्याम्हरिष्ठैः
चतुर्थीहरिष्ठायहरिष्ठाभ्याम्हरिष्ठेभ्यः
पञ्चमीहरिष्ठात् / हरिष्ठाद्हरिष्ठाभ्याम्हरिष्ठेभ्यः
षष्ठीहरिष्ठस्यहरिष्ठयोःहरिष्ठानाम्
सप्तमीहरिष्ठेहरिष्ठयोःहरिष्ठेषु
सम्बोधनहे हरिष्ठहे हरिष्ठेहे हरिष्ठानि

अर्थ: —
English: (ष्ठा, for स्था) borne along by bay horses, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬