🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:24:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हर्म्य (नपुंसकलिङ्ग)

प्रासाद, महल, कोई भी विशाल भवन या बड़ी इमारत

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहर्म्यम्हर्म्येहर्म्याणि
द्वितीयाहर्म्यम्हर्म्येहर्म्याणि
तृतीयाहर्म्येणहर्म्याभ्याम्हर्म्यैः
चतुर्थीहर्म्यायहर्म्याभ्याम्हर्म्येभ्यः
पञ्चमीहर्म्यात् / हर्म्याद्हर्म्याभ्याम्हर्म्येभ्यः
षष्ठीहर्म्यस्यहर्म्ययोःहर्म्याणाम्
सप्तमीहर्म्येहर्म्ययोःहर्म्येषु
सम्बोधनहे हर्म्यहे हर्म्येहे हर्म्याणि

अर्थ: प्रासाद, महल, कोई भी विशाल भवन या बड़ी इमारत

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें