🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:13:03 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हर्षकर (पुंलिङ्ग)

तृप्त करने वाला, प्रसन्न करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहर्षकरःहर्षकरौहर्षकराः
द्वितीयाहर्षकरम्हर्षकरौहर्षकरान्
तृतीयाहर्षकरेणहर्षकराभ्याम्हर्षकरैः
चतुर्थीहर्षकरायहर्षकराभ्याम्हर्षकरेभ्यः
पञ्चमीहर्षकरात् / हर्षकराद्हर्षकराभ्याम्हर्षकरेभ्यः
षष्ठीहर्षकरस्यहर्षकरयोःहर्षकराणाम्
सप्तमीहर्षकरेहर्षकरयोःहर्षकरेषु
सम्बोधनहे हर्षकरहे हर्षकरौहे हर्षकराः

अर्थ: तृप्त करने वाला, प्रसन्न करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हर्षकर (नपुंसकलिङ्ग)

तृप्त करने वाला, प्रसन्न करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहर्षकरम्हर्षकरेहर्षकराणि
द्वितीयाहर्षकरम्हर्षकरेहर्षकराणि
तृतीयाहर्षकरेणहर्षकराभ्याम्हर्षकरैः
चतुर्थीहर्षकरायहर्षकराभ्याम्हर्षकरेभ्यः
पञ्चमीहर्षकरात् / हर्षकराद्हर्षकराभ्याम्हर्षकरेभ्यः
षष्ठीहर्षकरस्यहर्षकरयोःहर्षकराणाम्
सप्तमीहर्षकरेहर्षकरयोःहर्षकरेषु
सम्बोधनहे हर्षकरहे हर्षकरेहे हर्षकराणि

अर्थ: तृप्त करने वाला, प्रसन्न करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें