🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:50:05 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हर्षण (पुंलिङ्ग)

खुशी पैदा करने वाला, प्रसन्न करने वाला, आनन्द से भरा हुआ, सुखद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहर्षणःहर्षणौहर्षणाः
द्वितीयाहर्षणम्हर्षणौहर्षणान्
तृतीयाहर्षणेनहर्षणाभ्याम्हर्षणैः
चतुर्थीहर्षणायहर्षणाभ्याम्हर्षणेभ्यः
पञ्चमीहर्षणात् / हर्षणाद्हर्षणाभ्याम्हर्षणेभ्यः
षष्ठीहर्षणस्यहर्षणयोःहर्षणानाम्
सप्तमीहर्षणेहर्षणयोःहर्षणेषु
सम्बोधनहे हर्षणहे हर्षणौहे हर्षणाः

अर्थ: खुशी पैदा करने वाला, प्रसन्न करने वाला, आनन्द से भरा हुआ, सुखद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हर्षण (नपुंसकलिङ्ग)

खुशी पैदा करने वाला, प्रसन्न करने वाला, आनन्द से भरा हुआ, सुखद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहर्षणम्हर्षणेहर्षणानि
द्वितीयाहर्षणम्हर्षणेहर्षणानि
तृतीयाहर्षणेनहर्षणाभ्याम्हर्षणैः
चतुर्थीहर्षणायहर्षणाभ्याम्हर्षणेभ्यः
पञ्चमीहर्षणात् / हर्षणाद्हर्षणाभ्याम्हर्षणेभ्यः
षष्ठीहर्षणस्यहर्षणयोःहर्षणानाम्
सप्तमीहर्षणेहर्षणयोःहर्षणेषु
सम्बोधनहे हर्षणहे हर्षणेहे हर्षणानि

अर्थ: खुशी पैदा करने वाला, प्रसन्न करने वाला, आनन्द से भरा हुआ, सुखद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें