🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:04:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हर्षनाद (पुंलिङ्ग)

हर्ष (आनन्द, खुशी) + नाद (ऊँची पहाड़, चिल्लाहट)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहर्षनादःहर्षनादौहर्षनादाः
द्वितीयाहर्षनादम्हर्षनादौहर्षनादान्
तृतीयाहर्षनादेनहर्षनादाभ्याम्हर्षनादैः
चतुर्थीहर्षनादायहर्षनादाभ्याम्हर्षनादेभ्यः
पञ्चमीहर्षनादात् / हर्षनादाद्हर्षनादाभ्याम्हर्षनादेभ्यः
षष्ठीहर्षनादस्यहर्षनादयोःहर्षनादानाम्
सप्तमीहर्षनादेहर्षनादयोःहर्षनादेषु
सम्बोधनहे हर्षनादहे हर्षनादौहे हर्षनादाः

अर्थ: हर्ष (आनन्द, खुशी) + नाद (ऊँची पहाड़, चिल्लाहट)
English: a shout of joy, R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬