🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:29:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हविर्दा (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहविर्दाःहविर्दौहविर्दाः
द्वितीयाहविर्दाम्हविर्दौहविर्दः
तृतीयाहविर्दाहविर्दाभ्याम्हविर्दाभिः
चतुर्थीहविर्देहविर्दाभ्याम्हविर्दाभ्यः
पञ्चमीहविर्दःहविर्दाभ्याम्हविर्दाभ्यः
षष्ठीहविर्दःहविर्दोःहविर्दाम्
सप्तमीहविर्दिहविर्दोःहविर्दासु
सम्बोधनहे हविर्दाःहे हविर्दौहे हविर्दाः

अर्थ: —
English: giving or bringing oblations, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हविर्दा (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहविर्दम्हविर्देहविर्दानि
द्वितीयाहविर्दम्हविर्देहविर्दानि
तृतीयाहविर्देनहविर्दाभ्याम्हविर्दैः
चतुर्थीहविर्दायहविर्दाभ्याम्हविर्देभ्यः
पञ्चमीहविर्दात् / हविर्दाद्हविर्दाभ्याम्हविर्देभ्यः
षष्ठीहविर्दस्यहविर्दयोःहविर्दानाम्
सप्तमीहविर्देहविर्दयोःहविर्देषु
सम्बोधनहे हविर्दहे हविर्देहे हविर्दानि

अर्थ: —
English: giving or bringing oblations, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬