🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:34:34 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हसकृत् (पुंलिङ्ग)

हस (आमोद, प्रमोद) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहसकृत् / हसकृद्हसकृतौहसकृतः
द्वितीयाहसकृतम्हसकृतौहसकृतः
तृतीयाहसकृताहसकृद्भ्याम्हसकृद्भिः
चतुर्थीहसकृतेहसकृद्भ्याम्हसकृद्भ्यः
पञ्चमीहसकृतःहसकृद्भ्याम्हसकृद्भ्यः
षष्ठीहसकृतःहसकृतोःहसकृताम्
सप्तमीहसकृतिहसकृतोःहसकृत्सु
सम्बोधनहे हसकृत् / हे हसकृद्हे हसकृतौहे हसकृतः

अर्थ: हस (आमोद, प्रमोद) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)
English: causing mirth or laughter, Śṛṅgār.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हसकृत् (नपुंसकलिङ्ग)

हस (आमोद, प्रमोद) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहसकृत् / हसकृद्हसकृतीहसकृन्ति
द्वितीयाहसकृत् / हसकृद्हसकृतीहसकृन्ति / हसकानि
तृतीयाहसक्ना / हसकृताहसकृद्भ्याम् / हसकभ्याम्हसकृद्भिः / हसकभिः
चतुर्थीहसक्ने / हसकृतेहसकृद्भ्याम् / हसकभ्याम्हसकृद्भ्यः / हसकभ्यः
पञ्चमीहसक्नः / हसकृतःहसकृद्भ्याम् / हसकभ्याम्हसकृद्भ्यः / हसकभ्यः
षष्ठीहसक्नः / हसकृतःहसक्नोः / हसकृतोःहसक्नाम् / हसकृताम्
सप्तमीहसकनि / हसक्नि / हसकृतिहसक्नोः / हसकृतोःहसकृत्सु / हसकसु
सम्बोधनहे हसकृत् / हे हसकृद्हे हसकृतीहे हसकृन्ति

अर्थ: हस (आमोद, प्रमोद) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)
English: causing mirth or laughter, Śṛṅgār.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें