🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:58:51 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हस्तत्र (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहस्तत्रःहस्तत्रौहस्तत्राः
द्वितीयाहस्तत्रम्हस्तत्रौहस्तत्रान्
तृतीयाहस्तत्रेणहस्तत्राभ्याम्हस्तत्रैः
चतुर्थीहस्तत्रायहस्तत्राभ्याम्हस्तत्रेभ्यः
पञ्चमीहस्तत्रात् / हस्तत्राद्हस्तत्राभ्याम्हस्तत्रेभ्यः
षष्ठीहस्तत्रस्यहस्तत्रयोःहस्तत्राणाम्
सप्तमीहस्तत्रेहस्तत्रयोःहस्तत्रेषु
सम्बोधनहे हस्तत्रहे हस्तत्रौहे हस्तत्राः

अर्थ: —
English: or n. a hand-guard (cf. -घ्न॑), Lāṭy.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬