🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:36:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हस्तिमद (पुंलिङ्ग)

मस्त हाथी के मस्तक से चूने वाला मदरसः|97576 पुं. हस्तिन्-मदः - मस्त हाथी के मस्तक से चूने वाला मदरस

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहस्तिमदःहस्तिमदौहस्तिमदाः
द्वितीयाहस्तिमदम्हस्तिमदौहस्तिमदान्
तृतीयाहस्तिमदेनहस्तिमदाभ्याम्हस्तिमदैः
चतुर्थीहस्तिमदायहस्तिमदाभ्याम्हस्तिमदेभ्यः
पञ्चमीहस्तिमदात् / हस्तिमदाद्हस्तिमदाभ्याम्हस्तिमदेभ्यः
षष्ठीहस्तिमदस्यहस्तिमदयोःहस्तिमदानाम्
सप्तमीहस्तिमदेहस्तिमदयोःहस्तिमदेषु
सम्बोधनहे हस्तिमदहे हस्तिमदौहे हस्तिमदाः

अर्थ: मस्त हाथी के मस्तक से चूने वाला मदरसः|97576 पुं. हस्तिन्-मदः - मस्त हाथी के मस्तक से चूने वाला मदरस

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬