🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:55:39 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हिंस्र (पुंलिङ्ग)

हानिकर, अनिष्टकर, उपद्रवी, पीड़ाकर, घातक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहिंस्रःहिंस्रौहिंस्राः
द्वितीयाहिंस्रम्हिंस्रौहिंस्रान्
तृतीयाहिंस्रेणहिंस्राभ्याम्हिंस्रैः
चतुर्थीहिंस्रायहिंस्राभ्याम्हिंस्रेभ्यः
पञ्चमीहिंस्रात् / हिंस्राद्हिंस्राभ्याम्हिंस्रेभ्यः
षष्ठीहिंस्रस्यहिंस्रयोःहिंस्राणाम्
सप्तमीहिंस्रेहिंस्रयोःहिंस्रेषु
सम्बोधनहे हिंस्रहे हिंस्रौहे हिंस्राः

अर्थ: हानिकर, अनिष्टकर, उपद्रवी, पीड़ाकर, घातक
संस्कृत: पर्याय: शरारु, घातुक, बीभत्स

📚 अमरकोश में:
• हिंसक (३.१.२८) — पर्याय: शरारु, घातुक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हिंस्र (नपुंसकलिङ्ग)

हानिकर, अनिष्टकर, उपद्रवी, पीड़ाकर, घातक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहिंस्रम्हिंस्रेहिंस्राणि
द्वितीयाहिंस्रम्हिंस्रेहिंस्राणि
तृतीयाहिंस्रेणहिंस्राभ्याम्हिंस्रैः
चतुर्थीहिंस्रायहिंस्राभ्याम्हिंस्रेभ्यः
पञ्चमीहिंस्रात् / हिंस्राद्हिंस्राभ्याम्हिंस्रेभ्यः
षष्ठीहिंस्रस्यहिंस्रयोःहिंस्राणाम्
सप्तमीहिंस्रेहिंस्रयोःहिंस्रेषु
सम्बोधनहे हिंस्रहे हिंस्रेहे हिंस्राणि

अर्थ: हानिकर, अनिष्टकर, उपद्रवी, पीड़ाकर, घातक
संस्कृत: पर्याय: शरारु, घातुक, बीभत्स

📚 अमरकोश में:
• हिंसक (३.१.२८) — पर्याय: शरारु, घातुक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें