🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:31:24 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हितपथ्य (पुंलिङ्ग)

हित (उपयुक्त, योग्य) + पथ्य (स्वास्थ्यप्रद, स्वास्थ्यवर्धक)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहितपथ्यःहितपथ्यौहितपथ्याः
द्वितीयाहितपथ्यम्हितपथ्यौहितपथ्यान्
तृतीयाहितपथ्येनहितपथ्याभ्याम्हितपथ्यैः
चतुर्थीहितपथ्यायहितपथ्याभ्याम्हितपथ्येभ्यः
पञ्चमीहितपथ्यात् / हितपथ्याद्हितपथ्याभ्याम्हितपथ्येभ्यः
षष्ठीहितपथ्यस्यहितपथ्ययोःहितपथ्यानाम्
सप्तमीहितपथ्येहितपथ्ययोःहितपथ्येषु
सम्बोधनहे हितपथ्यहे हितपथ्यौहे हितपथ्याः

अर्थ: हित (उपयुक्त, योग्य) + पथ्य (स्वास्थ्यप्रद, स्वास्थ्यवर्धक)
English: useful and salutary, Vās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हितपथ्य (नपुंसकलिङ्ग)

हित (उपयुक्त, योग्य) + पथ्य (कल्याण, कुशलक्षेम)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहितपथ्यम्हितपथ्येहितपथ्यानि
द्वितीयाहितपथ्यम्हितपथ्येहितपथ्यानि
तृतीयाहितपथ्येनहितपथ्याभ्याम्हितपथ्यैः
चतुर्थीहितपथ्यायहितपथ्याभ्याम्हितपथ्येभ्यः
पञ्चमीहितपथ्यात् / हितपथ्याद्हितपथ्याभ्याम्हितपथ्येभ्यः
षष्ठीहितपथ्यस्यहितपथ्ययोःहितपथ्यानाम्
सप्तमीहितपथ्येहितपथ्ययोःहितपथ्येषु
सम्बोधनहे हितपथ्यहे हितपथ्येहे हितपथ्यानि

अर्थ: हित (उपयुक्त, योग्य) + पथ्य (कल्याण, कुशलक्षेम)
English: useful and salutary, Vās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें