🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:28:28 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हेमघ्नी (स्त्रीलिङ्ग)

हल्दी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहेमघ्नीहेमघ्न्यौहेमघ्न्यः
द्वितीयाहेमघ्नीम्हेमघ्न्यौहेमघ्नीः
तृतीयाहेमघ्न्याहेमघ्नीभ्याम्हेमघ्नीभिः
चतुर्थीहेमघ्न्यैहेमघ्नीभ्याम्हेमघ्नीभ्यः
पञ्चमीहेमघ्न्याःहेमघ्नीभ्याम्हेमघ्नीभ्यः
षष्ठीहेमघ्न्याःहेमघ्न्योःहेमघ्नीनाम्
सप्तमीहेमघ्न्याम्हेमघ्न्योःहेमघ्नीषु
सम्बोधनहे हेमघ्निहे हेमघ्न्यौहे हेमघ्न्यः

अर्थ: हल्दी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬