🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:31:25 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हैडिम्ब (पुंलिङ्ग)

हिर्डिबा का पुत्र,घटोत्कच

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहैडिम्बःहैडिम्बौहैडिम्बाः
द्वितीयाहैडिम्बम्हैडिम्बौहैडिम्बान्
तृतीयाहैडिम्बेनहैडिम्बाभ्याम्हैडिम्बैः
चतुर्थीहैडिम्बायहैडिम्बाभ्याम्हैडिम्बेभ्यः
पञ्चमीहैडिम्बात् / हैडिम्बाद्हैडिम्बाभ्याम्हैडिम्बेभ्यः
षष्ठीहैडिम्बस्यहैडिम्बयोःहैडिम्बानाम्
सप्तमीहैडिम्बेहैडिम्बयोःहैडिम्बेषु
सम्बोधनहे हैडिम्बहे हैडिम्बौहे हैडिम्बाः

अर्थ: हिर्डिबा का पुत्र,घटोत्कच

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हैडिम्ब (नपुंसकलिङ्ग)

हिर्डिबा का पुत्र,घटोत्कच

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहैडिम्बम्हैडिम्बेहैडिम्बानि
द्वितीयाहैडिम्बम्हैडिम्बेहैडिम्बानि
तृतीयाहैडिम्बेनहैडिम्बाभ्याम्हैडिम्बैः
चतुर्थीहैडिम्बायहैडिम्बाभ्याम्हैडिम्बेभ्यः
पञ्चमीहैडिम्बात् / हैडिम्बाद्हैडिम्बाभ्याम्हैडिम्बेभ्यः
षष्ठीहैडिम्बस्यहैडिम्बयोःहैडिम्बानाम्
सप्तमीहैडिम्बेहैडिम्बयोःहैडिम्बेषु
सम्बोधनहे हैडिम्बहे हैडिम्बेहे हैडिम्बानि

अर्थ: हिर्डिबा का पुत्र,घटोत्कच
English: relating to or treating of Hiḍimba, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬