🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:39:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

होमिन् (पुंलिङ्ग)

होम करने वाला, यजमान, यज्ञकर्ता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहोमीहोमिनौहोमिनः
द्वितीयाहोमिनम्होमिनौहोमिनः
तृतीयाहोमिनाहोमिभ्याम्होमिभिः
चतुर्थीहोमिनेहोमिभ्याम्होमिभ्यः
पञ्चमीहोमिनःहोमिभ्याम्होमिभ्यः
षष्ठीहोमिनःहोमिनोःहोमिनाम्
सप्तमीहोमिनिहोमिनोःहोमिषु
सम्बोधनहे होमिन्हे होमिनौहे होमिनः

अर्थ: होम करने वाला, यजमान, यज्ञकर्ता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

होमिन् (नपुंसकलिङ्ग)

होम करने वाला, यजमान, यज्ञकर्ता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहोमिहोमिनीहोमीनि
द्वितीयाहोमिहोमिनीहोमीनि
तृतीयाहोमिनाहोमिभ्याम्होमिभिः
चतुर्थीहोमिनेहोमिभ्याम्होमिभ्यः
पञ्चमीहोमिनःहोमिभ्याम्होमिभ्यः
षष्ठीहोमिनःहोमिनोःहोमिनाम्
सप्तमीहोमिनिहोमिनोःहोमिषु
सम्बोधनहे होमिन् / हे होमिहे होमिनीहे होमीनि

अर्थ: होम करने वाला, यजमान, यज्ञकर्ता
English: offering, presenting an oblation of (only ifc.; See क्षीर-, तिल-ह्° &c.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें