🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:25:52 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ह्रीभय (नपुंसकलिङ्ग)

ह्री (शर्मीलापन, विनय) + भय (विभेत्यस्मात्, भी - अपादाने अच्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाह्रीभयम्ह्रीभयेह्रीभयाणि
द्वितीयाह्रीभयम्ह्रीभयेह्रीभयाणि
तृतीयाह्रीभयेणह्रीभयाभ्याम्ह्रीभयैः
चतुर्थीह्रीभयायह्रीभयाभ्याम्ह्रीभयेभ्यः
पञ्चमीह्रीभयात् / ह्रीभयाद्ह्रीभयाभ्याम्ह्रीभयेभ्यः
षष्ठीह्रीभयस्यह्रीभययोःह्रीभयाणाम्
सप्तमीह्रीभयेह्रीभययोःह्रीभयेषु
सम्बोधनहे ह्रीभयहे ह्रीभयेहे ह्रीभयाणि

अर्थ: ह्री (शर्मीलापन, विनय) + भय (विभेत्यस्मात्, भी - अपादाने अच्)
English: fear of sh°, Rājat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें