🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:00:23 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अजस्र (पुंलिङ्ग)

नञ्+जस्+र "अविच्छिन्न, अनवरत, लगातार रहने वाला"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअजस्रःअजस्रौअजस्राः
द्वितीयाअजस्रम्अजस्रौअजस्रान्
तृतीयाअजस्रेणअजस्राभ्याम्अजस्रैः
चतुर्थीअजस्रायअजस्राभ्याम्अजस्रेभ्यः
पञ्चमीअजस्रात् / अजस्राद्अजस्राभ्याम्अजस्रेभ्यः
षष्ठीअजस्रस्यअजस्रयोःअजस्राणाम्
सप्तमीअजस्रेअजस्रयोःअजस्रेषु
सम्बोधनहे अजस्रहे अजस्रौहे अजस्राः

अर्थ: नञ्+जस्+र "अविच्छिन्न, अनवरत, लगातार रहने वाला"
संस्कृत: पर्याय: सतत, अनारत, अश्रान्त, सन्तत, अविरत

📚 अमरकोश में:
• निरन्तर के और नाम (१.१.८१) — पर्याय: नित्य, अनवरत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अजस्र (नपुंसकलिङ्ग)

नञ्+जस्+र "अविच्छिन्न, अनवरत, लगातार रहने वाला"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअजस्रम्अजस्रेअजस्राणि
द्वितीयाअजस्रम्अजस्रेअजस्राणि
तृतीयाअजस्रेणअजस्राभ्याम्अजस्रैः
चतुर्थीअजस्रायअजस्राभ्याम्अजस्रेभ्यः
पञ्चमीअजस्रात् / अजस्राद्अजस्राभ्याम्अजस्रेभ्यः
षष्ठीअजस्रस्यअजस्रयोःअजस्राणाम्
सप्तमीअजस्रेअजस्रयोःअजस्रेषु
सम्बोधनहे अजस्रहे अजस्रेहे अजस्राणि

अर्थ: नञ्+जस्+र "अविच्छिन्न, अनवरत, लगातार रहने वाला"
संस्कृत: पर्याय: सतत, अनारत, अश्रान्त, सन्तत, अविरत

📚 अमरकोश में:
• निरन्तर के और नाम (१.१.८१) — पर्याय: नित्य, अनवरत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें