🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:23:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनादर (पुंलिङ्ग)

"उदासीन,उपेक्षावान"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनादरःअनादरौअनादराः
द्वितीयाअनादरम्अनादरौअनादरान्
तृतीयाअनादरेणअनादराभ्याम्अनादरैः
चतुर्थीअनादरायअनादराभ्याम्अनादरेभ्यः
पञ्चमीअनादरात् / अनादराद्अनादराभ्याम्अनादरेभ्यः
षष्ठीअनादरस्यअनादरयोःअनादराणाम्
सप्तमीअनादरेअनादरयोःअनादरेषु
सम्बोधनहे अनादरहे अनादरौहे अनादराः

अर्थ: "उदासीन,उपेक्षावान"
संस्कृत: पर्याय: परिभव, परीभाव, तिरस्क्रिया, रीढा, अवमानना

📚 अमरकोश में:
• अपमान के नाम (१.७.२४) — पर्याय: परिभव, परीभाव, तिरस्क्रिया, रीढा, अवमानना, अवज्ञा, अवहेलन, असूर्क्षण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनादर (नपुंसकलिङ्ग)

"उदासीन,उपेक्षावान"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनादरम्अनादरेअनादराणि
द्वितीयाअनादरम्अनादरेअनादराणि
तृतीयाअनादरेणअनादराभ्याम्अनादरैः
चतुर्थीअनादरायअनादराभ्याम्अनादरेभ्यः
पञ्चमीअनादरात् / अनादराद्अनादराभ्याम्अनादरेभ्यः
षष्ठीअनादरस्यअनादरयोःअनादराणाम्
सप्तमीअनादरेअनादरयोःअनादरेषु
सम्बोधनहे अनादरहे अनादरेहे अनादराणि

अर्थ: "उदासीन,उपेक्षावान"
संस्कृत: पर्याय: परिभव, परीभाव, तिरस्क्रिया, रीढा, अवमानना

📚 अमरकोश में:
• अपमान के नाम (१.७.२४) — पर्याय: परिभव, परीभाव, तिरस्क्रिया, रीढा, अवमानना, अवज्ञा, अवहेलन, असूर्क्षण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें