🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:37:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अनूरु (पुंलिङ्ग)

- जिसके जंघा न हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनूरुःअनूरूअनूरवः
द्वितीयाअनूरुम्अनूरूअनूरून्
तृतीयाअनूरुणाअनूरुभ्याम्अनूरुभिः
चतुर्थीअनूरवेअनूरुभ्याम्अनूरुभ्यः
पञ्चमीअनूरोःअनूरुभ्याम्अनूरुभ्यः
षष्ठीअनूरोःअनूर्वोःअनूरूणाम्
सप्तमीअनूरौअनूर्वोःअनूरुषु
सम्बोधनहे अनूरोहे अनूरूहे अनूरवः

अर्थ: - जिसके जंघा न हो
संस्कृत: पर्याय: सूरसूत, अरुण, काश्यपि, गरुडाग्रज

📚 अमरकोश में:
• सूर्य के सारथी के नाम (१.३.३६) — पर्याय: सूरसूत, अरुण, काश्यपि, गरुडाग्रज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनूरु (स्त्रीलिङ्ग)

- जिसके जंघा न हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनूरुःअनूरूअनूरवः
द्वितीयाअनूरुम्अनूरूअनूरूः
तृतीयाअनूर्वाअनूरुभ्याम्अनूरुभिः
चतुर्थीअनूरवे / अनूर्वैअनूरुभ्याम्अनूरुभ्यः
पञ्चमीअनूरोः / अनूर्वाःअनूरुभ्याम्अनूरुभ्यः
षष्ठीअनूरोः / अनूर्वाःअनूर्वोःअनूरूणाम्
सप्तमीअनूरौ / अनूर्वाम्अनूर्वोःअनूरुषु
सम्बोधनहे अनूरोहे अनूरूहे अनूरवः

अर्थ: - जिसके जंघा न हो
संस्कृत: पर्याय: सूरसूत, अरुण, काश्यपि, गरुडाग्रज

📚 अमरकोश में:
• सूर्य के सारथी के नाम (१.३.३६) — पर्याय: सूरसूत, अरुण, काश्यपि, गरुडाग्रज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अनूरु (नपुंसकलिङ्ग)

- जिसके जंघा न हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअनूरुअनूरुणीअनूरूणि
द्वितीयाअनूरुअनूरुणीअनूरूणि
तृतीयाअनूरुणाअनूरुभ्याम्अनूरुभिः
चतुर्थीअनूरुणेअनूरुभ्याम्अनूरुभ्यः
पञ्चमीअनूरुणःअनूरुभ्याम्अनूरुभ्यः
षष्ठीअनूरुणःअनूरुणोःअनूरूणाम्
सप्तमीअनूरुणिअनूरुणोःअनूरुषु
सम्बोधनहे अनूरु / हे अनूरोहे अनूरुणीहे अनूरूणि

अर्थ: - जिसके जंघा न हो
संस्कृत: पर्याय: सूरसूत, अरुण, काश्यपि, गरुडाग्रज

📚 अमरकोश में:
• सूर्य के सारथी के नाम (१.३.३६) — पर्याय: सूरसूत, अरुण, काश्यपि, गरुडाग्रज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें