🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:27:53 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अन्याय (पुंलिङ्ग)

"न्यायरहित,अनुपयुक्त"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्यायःअन्यायौअन्यायाः
द्वितीयाअन्यायम्अन्यायौअन्यायान्
तृतीयाअन्यायेनअन्यायाभ्याम्अन्यायैः
चतुर्थीअन्यायायअन्यायाभ्याम्अन्यायेभ्यः
पञ्चमीअन्यायात् / अन्यायाद्अन्यायाभ्याम्अन्यायेभ्यः
षष्ठीअन्यायस्यअन्याययोःअन्यायानाम्
सप्तमीअन्यायेअन्याययोःअन्यायेषु
सम्बोधनहे अन्यायहे अन्यायौहे अन्यायाः

अर्थ: "न्यायरहित,अनुपयुक्त"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अन्याय (नपुंसकलिङ्ग)

"न्यायरहित,अनुपयुक्त"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्यायम्अन्यायेअन्यायानि
द्वितीयाअन्यायम्अन्यायेअन्यायानि
तृतीयाअन्यायेनअन्यायाभ्याम्अन्यायैः
चतुर्थीअन्यायायअन्यायाभ्याम्अन्यायेभ्यः
पञ्चमीअन्यायात् / अन्यायाद्अन्यायाभ्याम्अन्यायेभ्यः
षष्ठीअन्यायस्यअन्याययोःअन्यायानाम्
सप्तमीअन्यायेअन्याययोःअन्यायेषु
सम्बोधनहे अन्यायहे अन्यायेहे अन्यायानि

अर्थ: "न्यायरहित,अनुपयुक्त"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें