🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:26:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्ह (पुंलिङ्ग)

आदरणीय,आदरयोग्य,पात्र,अधिकारी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्हःअर्हौअर्हाः
द्वितीयाअर्हम्अर्हौअर्हान्
तृतीयाअर्हेणअर्हाभ्याम्अर्हैः
चतुर्थीअर्हायअर्हाभ्याम्अर्हेभ्यः
पञ्चमीअर्हात् / अर्हाद्अर्हाभ्याम्अर्हेभ्यः
षष्ठीअर्हस्यअर्हयोःअर्हाणाम्
सप्तमीअर्हेअर्हयोःअर्हेषु
सम्बोधनहे अर्हहे अर्हौहे अर्हाः

अर्थ: आदरणीय,आदरयोग्य,पात्र,अधिकारी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अर्ह (नपुंसकलिङ्ग)

आदरणीय,आदरयोग्य,पात्र,अधिकारी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्हम्अर्हेअर्हाणि
द्वितीयाअर्हम्अर्हेअर्हाणि
तृतीयाअर्हेणअर्हाभ्याम्अर्हैः
चतुर्थीअर्हायअर्हाभ्याम्अर्हेभ्यः
पञ्चमीअर्हात् / अर्हाद्अर्हाभ्याम्अर्हेभ्यः
षष्ठीअर्हस्यअर्हयोःअर्हाणाम्
सप्तमीअर्हेअर्हयोःअर्हेषु
सम्बोधनहे अर्हहे अर्हेहे अर्हाणि

अर्थ: आदरणीय,आदरयोग्य,पात्र,अधिकारी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें