🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:54:03 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अशनि (पुंलिङ्ग)

इन्द्र का वज्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअशनिःअशनीअशनयः
द्वितीयाअशनिम्अशनीअशनीन्
तृतीयाअशनिनाअशनिभ्याम्अशनिभिः
चतुर्थीअशनयेअशनिभ्याम्अशनिभ्यः
पञ्चमीअशनेःअशनिभ्याम्अशनिभ्यः
षष्ठीअशनेःअशन्योःअशनीनाम्
सप्तमीअशनौअशन्योःअशनिषु
सम्बोधनहे अशनेहे अशनीहे अशनयः

अर्थ: इन्द्र का वज्र
संस्कृत: पर्याय: ह्रादिनी, वज्र, कुलिश, भिदुर, पवि

📚 अमरकोश में:
• वज्र के और नाम (१.१.५८) — पर्याय: शतकोटि, स्वरु, शम्ब, दम्भोलि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अशनि (स्त्रीलिङ्ग)

इन्द्र का वज्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअशनिःअशनीअशनयः
द्वितीयाअशनिम्अशनीअशनीः
तृतीयाअशन्याअशनिभ्याम्अशनिभिः
चतुर्थीअशनये / अशन्यैअशनिभ्याम्अशनिभ्यः
पञ्चमीअशनेः / अशन्याःअशनिभ्याम्अशनिभ्यः
षष्ठीअशनेः / अशन्याःअशन्योःअशनीनाम्
सप्तमीअशनौ / अशन्याम्अशन्योःअशनिषु
सम्बोधनहे अशनेहे अशनीहे अशनयः

अर्थ: इन्द्र का वज्र
संस्कृत: पर्याय: ह्रादिनी, वज्र, कुलिश, भिदुर, पवि
English: (rarely m., R.; Pāṇ. Sch.) the thunderbolt, a flash of lightning, RV. &c.

📚 अमरकोश में:
• वज्र के और नाम (१.१.५८) — पर्याय: शतकोटि, स्वरु, शम्ब, दम्भोलि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें