🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:21:20 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अष्टम (पुंलिङ्ग)

मट् च आठवां

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअष्टमःअष्टमौअष्टमाः
द्वितीयाअष्टमम्अष्टमौअष्टमान्
तृतीयाअष्टमेनअष्टमाभ्याम्अष्टमैः
चतुर्थीअष्टमायअष्टमाभ्याम्अष्टमेभ्यः
पञ्चमीअष्टमात् / अष्टमाद्अष्टमाभ्याम्अष्टमेभ्यः
षष्ठीअष्टमस्यअष्टमयोःअष्टमानाम्
सप्तमीअष्टमेअष्टमयोःअष्टमेषु
सम्बोधनहे अष्टमहे अष्टमौहे अष्टमाः

अर्थ: मट् च आठवां

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अष्टम (नपुंसकलिङ्ग)

मट् च आठवां

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअष्टमम्अष्टमेअष्टमानि
द्वितीयाअष्टमम्अष्टमेअष्टमानि
तृतीयाअष्टमेनअष्टमाभ्याम्अष्टमैः
चतुर्थीअष्टमायअष्टमाभ्याम्अष्टमेभ्यः
पञ्चमीअष्टमात् / अष्टमाद्अष्टमाभ्याम्अष्टमेभ्यः
षष्ठीअष्टमस्यअष्टमयोःअष्टमानाम्
सप्तमीअष्टमेअष्टमयोःअष्टमेषु
सम्बोधनहे अष्टमहे अष्टमेहे अष्टमानि

अर्थ: मट् च आठवां

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें