🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:17:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

आजीव (पुंलिङ्ग)

जीविका, जीवननिर्वाह का साधन, भरण

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाआजीवःआजीवौआजीवाः
द्वितीयाआजीवम्आजीवौआजीवान्
तृतीयाआजीवेनआजीवाभ्याम्आजीवैः
चतुर्थीआजीवायआजीवाभ्याम्आजीवेभ्यः
पञ्चमीआजीवात् / आजीवाद्आजीवाभ्याम्आजीवेभ्यः
षष्ठीआजीवस्यआजीवयोःआजीवानाम्
सप्तमीआजीवेआजीवयोःआजीवेषु
सम्बोधनहे आजीवहे आजीवौहे आजीवाः

अर्थ: जीविका, जीवननिर्वाह का साधन, भरण
संस्कृत: पर्याय: जीविका, वार्ता, वृत्ति, वर्तन, जीवन

📚 अमरकोश में:
• जीविका (२.९.१) — पर्याय: जीविका, वार्ता, वृत्ति, वर्तन, जीवन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें