🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:01:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

इल्वला (पुंलिङ्ग)

मृगशिरा नक्षत्र के ऊपर स्थित पाँच तारे

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइल्वलाःइल्वलौइल्वलाः
द्वितीयाइल्वलाम्इल्वलौइल्वलः
तृतीयाइल्वलाइल्वलाभ्याम्इल्वलाभिः
चतुर्थीइल्वलेइल्वलाभ्याम्इल्वलाभ्यः
पञ्चमीइल्वलःइल्वलाभ्याम्इल्वलाभ्यः
षष्ठीइल्वलःइल्वलोःइल्वलाम्
सप्तमीइल्वलिइल्वलोःइल्वलासु
सम्बोधनहे इल्वलाःहे इल्वलौहे इल्वलाः

अर्थ: मृगशिरा नक्षत्र के ऊपर स्थित पाँच तारे

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

इल्वला (स्त्रीलिङ्ग)

मृगशिरा नक्षत्र के ऊपर स्थित पाँच तारे

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाइल्वलाइल्वलेइल्वलाः
द्वितीयाइल्वलाम्इल्वलेइल्वलाः
तृतीयाइल्वलयाइल्वलाभ्याम्इल्वलाभिः
चतुर्थीइल्वलायैइल्वलाभ्याम्इल्वलाभ्यः
पञ्चमीइल्वलायाःइल्वलाभ्याम्इल्वलाभ्यः
षष्ठीइल्वलायाःइल्वलयोःइल्वलानाम्
सप्तमीइल्वलायाम्इल्वलयोःइल्वलासु
सम्बोधनहे इल्वलेहे इल्वलेहे इल्वलाः

अर्थ: मृगशिरा नक्षत्र के ऊपर स्थित पाँच तारे
English: pl. N. of the five stars in Orion's head, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें