🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:28:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उपगत (पुंलिङ्ग)

गया हुआ, निकट पहुँचा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउपगतःउपगतौउपगताः
द्वितीयाउपगतम्उपगतौउपगतान्
तृतीयाउपगतेनउपगताभ्याम्उपगतैः
चतुर्थीउपगतायउपगताभ्याम्उपगतेभ्यः
पञ्चमीउपगतात् / उपगताद्उपगताभ्याम्उपगतेभ्यः
षष्ठीउपगतस्यउपगतयोःउपगतानाम्
सप्तमीउपगतेउपगतयोःउपगतेषु
सम्बोधनहे उपगतहे उपगतौहे उपगताः

अर्थ: गया हुआ, निकट पहुँचा हुआ
संस्कृत: पर्याय: ऊरीकृत, उररीकृत, अङ्गीकृत, आश्रुत, प्रतिज्ञात

📚 अमरकोश में:
• स्वीकृत के और नाम (३.१.१०८) — पर्याय: संगीर्ण, विदित, संश्रुत, समाहित, उपश्रुत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उपगत (नपुंसकलिङ्ग)

गया हुआ, निकट पहुँचा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउपगतम्उपगतेउपगतानि
द्वितीयाउपगतम्उपगतेउपगतानि
तृतीयाउपगतेनउपगताभ्याम्उपगतैः
चतुर्थीउपगतायउपगताभ्याम्उपगतेभ्यः
पञ्चमीउपगतात् / उपगताद्उपगताभ्याम्उपगतेभ्यः
षष्ठीउपगतस्यउपगतयोःउपगतानाम्
सप्तमीउपगतेउपगतयोःउपगतेषु
सम्बोधनहे उपगतहे उपगतेहे उपगतानि

अर्थ: गया हुआ, निकट पहुँचा हुआ
संस्कृत: पर्याय: ऊरीकृत, उररीकृत, अङ्गीकृत, आश्रुत, प्रतिज्ञात

📚 अमरकोश में:
• स्वीकृत के और नाम (३.१.१०८) — पर्याय: संगीर्ण, विदित, संश्रुत, समाहित, उपश्रुत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें