🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:15:50 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

लभ्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप उपलभ्य = सम्बोधन, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालभ्यःलभ्यौलभ्याः
द्वितीयालभ्यम्लभ्यौलभ्यान्
तृतीयालभ्येनलभ्याभ्याम्लभ्यैः
चतुर्थीलभ्यायलभ्याभ्याम्लभ्येभ्यः
पञ्चमीलभ्यात् / लभ्याद्लभ्याभ्याम्लभ्येभ्यः
षष्ठीलभ्यस्यलभ्ययोःलभ्यानाम्
सप्तमीलभ्येलभ्ययोःलभ्येषु
सम्बोधनहे लभ्यहे लभ्यौहे लभ्याः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: युक्त, औपयिक, भजमान, अभिनीत, न्याय्य

📚 अमरकोश में:
• न्यायोचित (२.८.२४) — पर्याय: युक्त, औपयिक, भजमान, अभिनीत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

लभ्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप उपलभ्य = सम्बोधन, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमालभ्यम्लभ्येलभ्यानि
द्वितीयालभ्यम्लभ्येलभ्यानि
तृतीयालभ्येनलभ्याभ्याम्लभ्यैः
चतुर्थीलभ्यायलभ्याभ्याम्लभ्येभ्यः
पञ्चमीलभ्यात् / लभ्याद्लभ्याभ्याम्लभ्येभ्यः
षष्ठीलभ्यस्यलभ्ययोःलभ्यानाम्
सप्तमीलभ्येलभ्ययोःलभ्येषु
सम्बोधनहे लभ्यहे लभ्येहे लभ्यानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: युक्त, औपयिक, भजमान, अभिनीत, न्याय्य

📚 अमरकोश में:
• न्यायोचित (२.८.२४) — पर्याय: युक्त, औपयिक, भजमान, अभिनीत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें