🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:58:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उरु (पुंलिङ्ग)

विस्तृत, प्रशस्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउरुःउरूउरवः
द्वितीयाउरुम्उरूउरून्
तृतीयाउरुणाउरुभ्याम्उरुभिः
चतुर्थीउरवेउरुभ्याम्उरुभ्यः
पञ्चमीउरोःउरुभ्याम्उरुभ्यः
षष्ठीउरोःउर्वोःउरूणाम्
सप्तमीउरौउर्वोःउरुषु
सम्बोधनहे उरोहे उरूहे उरवः

अर्थ: विस्तृत, प्रशस्त
संस्कृत: पर्याय: विशङ्कट, पृथु, बृहत्, विशाल, पृथुल

📚 अमरकोश में:
• विशाल के और नाम (३.१.६०) — पर्याय: वड्र, विपुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उरु (स्त्रीलिङ्ग)

विस्तृत, प्रशस्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउरुःउरूउरवः
द्वितीयाउरुम्उरूउरूः
तृतीयाउर्वाउरुभ्याम्उरुभिः
चतुर्थीउरवे / उर्वैउरुभ्याम्उरुभ्यः
पञ्चमीउरोः / उर्वाःउरुभ्याम्उरुभ्यः
षष्ठीउरोः / उर्वाःउर्वोःउरूणाम्
सप्तमीउरौ / उर्वाम्उर्वोःउरुषु
सम्बोधनहे उरोहे उरूहे उरवः

अर्थ: विस्तृत, प्रशस्त
संस्कृत: पर्याय: विशङ्कट, पृथु, बृहत्, विशाल, पृथुल

📚 अमरकोश में:
• विशाल के और नाम (३.१.६०) — पर्याय: वड्र, विपुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

उरु (नपुंसकलिङ्ग)

विस्तृत, प्रशस्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउरुउरुणीउरूणि
द्वितीयाउरुउरुणीउरूणि
तृतीयाउरुणाउरुभ्याम्उरुभिः
चतुर्थीउरुणे / उरवेउरुभ्याम्उरुभ्यः
पञ्चमीउरुणः / उरोःउरुभ्याम्उरुभ्यः
षष्ठीउरुणः / उरोःउरुणोः / उर्वोःउरूणाम्
सप्तमीउरुणि / उरौउरुणोः / उर्वोःउरुषु
सम्बोधनहे उरु / हे उरोहे उरुणीहे उरूणि

अर्थ: विस्तृत, प्रशस्त
संस्कृत: पर्याय: विशङ्कट, पृथु, बृहत्, विशाल, पृथुल

📚 अमरकोश में:
• विशाल के और नाम (३.१.६०) — पर्याय: वड्र, विपुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें