🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:47:25 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

उशनस् (पुंलिङ्ग)

शुक्र-ग्रह का अधिष्ठातृ देवता, भृगु का पुत्र, राक्षसों का गुरु, वेद में इनका नाम 'काव्य' संभवतः इनकी बुद्धिमत्ता की ख्याति के कारण मिलता है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाउशनाउशनसौउशनसः
द्वितीयाउशनसम्उशनसौउशनसः
तृतीयाउशनसाउशनोभ्याम्उशनोभिः
चतुर्थीउशनसेउशनोभ्याम्उशनोभ्यः
पञ्चमीउशनसःउशनोभ्याम्उशनोभ्यः
षष्ठीउशनसःउशनसोःउशनसाम्
सप्तमीउशनसिउशनसोःउशनस्सु / उशनःसु
सम्बोधनहे उशन / हे उशनः / हे उशनन्हे उशनसौहे उशनसः

अर्थ: शुक्र-ग्रह का अधिष्ठातृ देवता, भृगु का पुत्र, राक्षसों का गुरु, वेद में इनका नाम 'काव्य' संभवतः इनकी बुद्धिमत्ता की ख्याति के कारण मिलता है
संस्कृत: पर्याय: शुक्र, दैत्यगुरु, काव्य, भार्गव, कवि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें