🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:56:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ओषधि (पुंलिङ्ग)

ओष-धा-कि, स्त्रियां ड़ीष्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाओषधिःओषधीओषधयः
द्वितीयाओषधिम्ओषधीओषधीन्
तृतीयाओषधिनाओषधिभ्याम्ओषधिभिः
चतुर्थीओषधयेओषधिभ्याम्ओषधिभ्यः
पञ्चमीओषधेःओषधिभ्याम्ओषधिभ्यः
षष्ठीओषधेःओषध्योःओषधीनाम्
सप्तमीओषधौओषध्योःओषधिषु
सम्बोधनहे ओषधेहे ओषधीहे ओषधयः

अर्थ: ओष-धा-कि, स्त्रियां ड़ीष्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ओषधि (स्त्रीलिङ्ग)

ओष-धा-कि, स्त्रियां ड़ीष्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाओषधिःओषधीओषधयः
द्वितीयाओषधिम्ओषधीओषधीः
तृतीयाओषध्याओषधिभ्याम्ओषधिभिः
चतुर्थीओषधये / ओषध्यैओषधिभ्याम्ओषधिभ्यः
पञ्चमीओषधेः / ओषध्याःओषधिभ्याम्ओषधिभ्यः
षष्ठीओषधेः / ओषध्याःओषध्योःओषधीनाम्
सप्तमीओषधौ / ओषध्याम्ओषध्योःओषधिषु
सम्बोधनहे ओषधेहे ओषधीहे ओषधयः

अर्थ: ओष-धा-कि, स्त्रियां ड़ीष्
English: (etym. doubtful; probably fr. ओष above, ‘light-containing’ See ŚBr. ii, 2, 4, 5; Nir. ix, 27) a herb, plant, s

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें