🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:21:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कार्षि (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकार्षिःकार्षीकार्षयः
द्वितीयाकार्षिम्कार्षीकार्षीन्
तृतीयाकार्षिणाकार्षिभ्याम्कार्षिभिः
चतुर्थीकार्षयेकार्षिभ्याम्कार्षिभ्यः
पञ्चमीकार्षेःकार्षिभ्याम्कार्षिभ्यः
षष्ठीकार्षेःकार्ष्योःकार्षीणाम्
सप्तमीकार्षौकार्ष्योःकार्षिषु
सम्बोधनहे कार्षेहे कार्षीहे कार्षयः

अर्थ: —
English: (cf. कर्षि॑) drawing, ploughing, VS. vi, 28 ([v.l. कार्षि॑न्, MaitrS.; Kāṭh.])

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कार्षि (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकार्षिकार्षिणीकार्षीणि
द्वितीयाकार्षिकार्षिणीकार्षीणि
तृतीयाकार्ष्णाकार्षिभ्याम्कार्षिभिः
चतुर्थीकार्ष्णेकार्षिभ्याम्कार्षिभ्यः
पञ्चमीकार्ष्णःकार्षिभ्याम्कार्षिभ्यः
षष्ठीकार्ष्णःकार्ष्णोःकार्ष्णाम्
सप्तमीकार्षणि / कार्ष्णिकार्ष्णोःकार्षिषु
सम्बोधनहे कार्षि / हे कार्षेहे कार्षिणीहे कार्षीणि

अर्थ: —
English: (cf. कर्षि॑) drawing, ploughing, VS. vi, 28 ([v.l. कार्षि॑न्, MaitrS.; Kāṭh.])

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें