🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:30:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

कैतव (नपुंसकलिङ्ग)

कितव- अण् जूए में लगाया गया दाँव

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकैतवम्कैतवेकैतवानि
द्वितीयाकैतवम्कैतवेकैतवानि
तृतीयाकैतवेनकैतवाभ्याम्कैतवैः
चतुर्थीकैतवायकैतवाभ्याम्कैतवेभ्यः
पञ्चमीकैतवात् / कैतवाद्कैतवाभ्याम्कैतवेभ्यः
षष्ठीकैतवस्यकैतवयोःकैतवानाम्
सप्तमीकैतवेकैतवयोःकैतवेषु
सम्बोधनहे कैतवहे कैतवेहे कैतवानि

अर्थ: कितव- अण् जूए में लगाया गया दाँव
संस्कृत: पर्याय: कपट, व्याज, दम्भ, उपधि, छद्म

📚 अमरकोश में:
• छल के नाम (१.७.३१) — पर्याय: कपट, व्याज, दम्भ, उपधि, छद्म
• जुआ (२.१०.४५) — पर्याय: द्यूत, अक्षवती, पण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कैतव (पुंलिङ्ग)

छली, चालबाज

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकैतवःकैतवौकैतवाः
द्वितीयाकैतवम्कैतवौकैतवान्
तृतीयाकैतवेनकैतवाभ्याम्कैतवैः
चतुर्थीकैतवायकैतवाभ्याम्कैतवेभ्यः
पञ्चमीकैतवात् / कैतवाद्कैतवाभ्याम्कैतवेभ्यः
षष्ठीकैतवस्यकैतवयोःकैतवानाम्
सप्तमीकैतवेकैतवयोःकैतवेषु
सम्बोधनहे कैतवहे कैतवौहे कैतवाः

अर्थ: छली, चालबाज
संस्कृत: पर्याय: कपट, व्याज, दम्भ, उपधि, छद्म

📚 अमरकोश में:
• छल के नाम (१.७.३१) — पर्याय: कपट, व्याज, दम्भ, उपधि, छद्म
• जुआ (२.१०.४५) — पर्याय: द्यूत, अक्षवती, पण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें