🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:42:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

खर्ब (पुंलिङ्ग)

विकलांग, अपाहज, अपूर्ण

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाखर्बःखर्बौखर्बाः
द्वितीयाखर्बम्खर्बौखर्बान्
तृतीयाखर्बेणखर्बाभ्याम्खर्बैः
चतुर्थीखर्बायखर्बाभ्याम्खर्बेभ्यः
पञ्चमीखर्बात् / खर्बाद्खर्बाभ्याम्खर्बेभ्यः
षष्ठीखर्बस्यखर्बयोःखर्बाणाम्
सप्तमीखर्बेखर्बयोःखर्बेषु
सम्बोधनहे खर्बहे खर्बौहे खर्बाः

अर्थ: विकलांग, अपाहज, अपूर्ण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

खर्ब (नपुंसकलिङ्ग)

विकलांग, अपाहज, अपूर्ण

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाखर्बम्खर्बेखर्बाणि
द्वितीयाखर्बम्खर्बेखर्बाणि
तृतीयाखर्बेणखर्बाभ्याम्खर्बैः
चतुर्थीखर्बायखर्बाभ्याम्खर्बेभ्यः
पञ्चमीखर्बात् / खर्बाद्खर्बाभ्याम्खर्बेभ्यः
षष्ठीखर्बस्यखर्बयोःखर्बाणाम्
सप्तमीखर्बेखर्बयोःखर्बेषु
सम्बोधनहे खर्बहे खर्बेहे खर्बाणि

अर्थ: विकलांग, अपाहज, अपूर्ण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें