🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:34:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

घ्राण (पुंलिङ्ग)

क्त सूंघा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघ्राणःघ्राणौघ्राणाः
द्वितीयाघ्राणम्घ्राणौघ्राणान्
तृतीयाघ्राणेनघ्राणाभ्याम्घ्राणैः
चतुर्थीघ्राणायघ्राणाभ्याम्घ्राणेभ्यः
पञ्चमीघ्राणात् / घ्राणाद्घ्राणाभ्याम्घ्राणेभ्यः
षष्ठीघ्राणस्यघ्राणयोःघ्राणानाम्
सप्तमीघ्राणेघ्राणयोःघ्राणेषु
सम्बोधनहे घ्राणहे घ्राणौहे घ्राणाः

अर्थ: क्त सूंघा
संस्कृत: पर्याय: गन्धवहा, घोणा, नासा, नासिका

📚 अमरकोश में:
• नाक (२.६.९०) — पर्याय: गन्धवहा, घोणा, नासा, नासिका
• सूँघा हुआ (३.१.८९) — पर्याय: घ्रात

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

घ्राण (नपुंसकलिङ्ग)

क्त सूंघा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाघ्राणम्घ्राणेघ्राणानि
द्वितीयाघ्राणम्घ्राणेघ्राणानि
तृतीयाघ्राणेनघ्राणाभ्याम्घ्राणैः
चतुर्थीघ्राणायघ्राणाभ्याम्घ्राणेभ्यः
पञ्चमीघ्राणात् / घ्राणाद्घ्राणाभ्याम्घ्राणेभ्यः
षष्ठीघ्राणस्यघ्राणयोःघ्राणानाम्
सप्तमीघ्राणेघ्राणयोःघ्राणेषु
सम्बोधनहे घ्राणहे घ्राणेहे घ्राणानि

अर्थ: क्त सूंघा
संस्कृत: पर्याय: गन्धवहा, घोणा, नासा, नासिका

📚 अमरकोश में:
• नाक (२.६.९०) — पर्याय: गन्धवहा, घोणा, नासा, नासिका
• सूँघा हुआ (३.१.८९) — पर्याय: घ्रात

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें