🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:45:03 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चक्रि (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचक्रिःचक्रीचक्रयः
द्वितीयाचक्रिम्चक्रीचक्रीन्
तृतीयाचक्रिणाचक्रिभ्याम्चक्रिभिः
चतुर्थीचक्रयेचक्रिभ्याम्चक्रिभ्यः
पञ्चमीचक्रेःचक्रिभ्याम्चक्रिभ्यः
षष्ठीचक्रेःचक्र्योःचक्रीणाम्
सप्तमीचक्रौचक्र्योःचक्रिषु
सम्बोधनहे चक्रेहे चक्रीहे चक्रयः

अर्थ: —
English: (Pāṇ. iii, 2, 171, Vārtt. 3) doing, effecting (with acc.), active, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

चक्रि (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचक्रिचक्रिणीचक्रीणि
द्वितीयाचक्रिचक्रिणीचक्रीणि
तृतीयाचक्रिणाचक्रिभ्याम्चक्रिभिः
चतुर्थीचक्रिणे / चक्रयेचक्रिभ्याम्चक्रिभ्यः
पञ्चमीचक्रिणः / चक्रेःचक्रिभ्याम्चक्रिभ्यः
षष्ठीचक्रिणः / चक्रेःचक्रिणोः / चक्रियोःचक्रीणाम्
सप्तमीचक्रिणि / चक्रौचक्रिणोः / चक्रियोःचक्रिषु
सम्बोधनहे चक्रि / हे चक्रेहे चक्रिणीहे चक्रीणि

अर्थ: —
English: (Pāṇ. iii, 2, 171, Vārtt. 3) doing, effecting (with acc.), active, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें