🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:19:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

चिन्ता (स्त्रीलिङ्ग)

चिन्तन, विचार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाचिन्ताचिन्तेचिन्ताः
द्वितीयाचिन्ताम्चिन्तेचिन्ताः
तृतीयाचिन्तयाचिन्ताभ्याम्चिन्ताभिः
चतुर्थीचिन्तायैचिन्ताभ्याम्चिन्ताभ्यः
पञ्चमीचिन्तायाःचिन्ताभ्याम्चिन्ताभ्यः
षष्ठीचिन्तायाःचिन्तयोःचिन्तानाम्
सप्तमीचिन्तायाम्चिन्तयोःचिन्तासु
सम्बोधनहे चिन्तेहे चिन्तेहे चिन्ताः

अर्थ: चिन्तन, विचार
संस्कृत: पर्याय: स्मृति, आध्यान

📚 अमरकोश में:
• स्मरण/चिन्तन (१.७.३०) — पर्याय: स्मृति, आध्यान

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें