🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:33:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जातीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजातीयःजातीयौजातीयाः
द्वितीयाजातीयम्जातीयौजातीयान्
तृतीयाजातीयेनजातीयाभ्याम्जातीयैः
चतुर्थीजातीयस्मै / जातीयायजातीयाभ्याम्जातीयेभ्यः
पञ्चमीजातीयस्मात् / जातीयस्माद् / जातीयात् / जातीयाद्जातीयाभ्याम्जातीयेभ्यः
षष्ठीजातीयस्यजातीययोःजातीयानाम्
सप्तमीजातीयस्मिन् / जातीयेजातीययोःजातीयेषु
सम्बोधनहे जातीयहे जातीयौहे जातीयाः

अर्थ: —
English: ifc. (APrāt. iv, 28; Pāṇ. v, 3, 69 and 4, 9; vi, 3, 35; 42 and 46) belonging to any species or genus or tribe

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जातीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजातीयम्जातीयेजातीयानि
द्वितीयाजातीयम्जातीयेजातीयानि
तृतीयाजातीयेनजातीयाभ्याम्जातीयैः
चतुर्थीजातीयस्मै / जातीयायजातीयाभ्याम्जातीयेभ्यः
पञ्चमीजातीयस्मात् / जातीयस्माद् / जातीयात् / जातीयाद्जातीयाभ्याम्जातीयेभ्यः
षष्ठीजातीयस्यजातीययोःजातीयानाम्
सप्तमीजातीयस्मिन् / जातीयेजातीययोःजातीयेषु
सम्बोधनहे जातीयहे जातीयेहे जातीयानि

अर्थ: —
English: ifc. (APrāt. iv, 28; Pāṇ. v, 3, 69 and 4, 9; vi, 3, 35; 42 and 46) belonging to any species or genus or tribe

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें