🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:57:04 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

जामातृ (पुंलिङ्ग)

जायां माति मिनोति मिमीते वा नि . दामाद

🔎 आपका लिखा रूप जामाता = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजामाताजामातरौजामातरः
द्वितीयाजामातरम्जामातरौजामातॄन्
तृतीयाजामात्राजामातृभ्याम्जामातृभिः
चतुर्थीजामात्रेजामातृभ्याम्जामातृभ्यः
पञ्चमीजामातुःजामातृभ्याम्जामातृभ्यः
षष्ठीजामातुःजामात्रोःजामातॄणाम्
सप्तमीजामातरिजामात्रोःजामातृषु
सम्बोधनहे जामातःहे जामातरौहे जामातरः

अर्थ: जायां माति मिनोति मिमीते वा नि . दामाद
संस्कृत: पुत्र्याः पतिः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

जामाता (स्त्रीलिङ्ग)

वा स्त्रीत्वम् पुत्री

🔎 आपका लिखा रूप जामाता = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजामाताजामातेजामाताः
द्वितीयाजामाताम्जामातेजामाताः
तृतीयाजामातयाजामाताभ्याम्जामाताभिः
चतुर्थीजामातायैजामाताभ्याम्जामाताभ्यः
पञ्चमीजामातायाःजामाताभ्याम्जामाताभ्यः
षष्ठीजामातायाःजामातयोःजामातानाम्
सप्तमीजामातायाम्जामातयोःजामातासु
सम्बोधनहे जामातेहे जामातेहे जामाताः

अर्थ: वा स्त्रीत्वम् पुत्री

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें