🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:21:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दम्भिन् (पुंलिङ्ग)

पाखण्डी, धूर्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादम्भीदम्भिनौदम्भिनः
द्वितीयादम्भिनम्दम्भिनौदम्भिनः
तृतीयादम्भिनादम्भिभ्याम्दम्भिभिः
चतुर्थीदम्भिनेदम्भिभ्याम्दम्भिभ्यः
पञ्चमीदम्भिनःदम्भिभ्याम्दम्भिभ्यः
षष्ठीदम्भिनःदम्भिनोःदम्भिनाम्
सप्तमीदम्भिनिदम्भिनोःदम्भिषु
सम्बोधनहे दम्भिन्हे दम्भिनौहे दम्भिनः

अर्थ: पाखण्डी, धूर्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दम्भिन् (नपुंसकलिङ्ग)

पाखण्डी, धूर्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादम्भिदम्भिनीदम्भीनि
द्वितीयादम्भिदम्भिनीदम्भीनि
तृतीयादम्भिनादम्भिभ्याम्दम्भिभिः
चतुर्थीदम्भिनेदम्भिभ्याम्दम्भिभ्यः
पञ्चमीदम्भिनःदम्भिभ्याम्दम्भिभ्यः
षष्ठीदम्भिनःदम्भिनोःदम्भिनाम्
सप्तमीदम्भिनिदम्भिनोःदम्भिषु
सम्बोधनहे दम्भिन् / हे दम्भिहे दम्भिनीहे दम्भीनि

अर्थ: पाखण्डी, धूर्त
English: acting deceitfully, (m.) a deceiver, hypocrite, Yājñ. i, 130; BhP. xii, 6, 30

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें