🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:42:33 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

दृश्य (नपुंसकलिङ्ग)

दिखाई देने वाला पदार्थ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादृश्यम्दृश्येदृश्यानि
द्वितीयादृश्यम्दृश्येदृश्यानि
तृतीयादृश्येनदृश्याभ्याम्दृश्यैः
चतुर्थीदृश्यायदृश्याभ्याम्दृश्येभ्यः
पञ्चमीदृश्यात् / दृश्याद्दृश्याभ्याम्दृश्येभ्यः
षष्ठीदृश्यस्यदृश्ययोःदृश्यानाम्
सप्तमीदृश्येदृश्ययोःदृश्येषु
सम्बोधनहे दृश्यहे दृश्येहे दृश्यानि

अर्थ: दिखाई देने वाला पदार्थ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

दृश्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादृश्यःदृश्यौदृश्याः
द्वितीयादृश्यम्दृश्यौदृश्यान्
तृतीयादृश्येनदृश्याभ्याम्दृश्यैः
चतुर्थीदृश्यायदृश्याभ्याम्दृश्येभ्यः
पञ्चमीदृश्यात् / दृश्याद्दृश्याभ्याम्दृश्येभ्यः
षष्ठीदृश्यस्यदृश्ययोःदृश्यानाम्
सप्तमीदृश्येदृश्ययोःदृश्येषु
सम्बोधनहे दृश्यहे दृश्यौहे दृश्याः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें