🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:41:23 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

न्यन्त (पुंलिङ्ग)

सामीप्य, सन्निकटता

🔎 आपका लिखा रूप न्यन्ते = सप्तमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमान्यन्तःन्यन्तौन्यन्ताः
द्वितीयान्यन्तम्न्यन्तौन्यन्तान्
तृतीयान्यन्तेनन्यन्ताभ्याम्न्यन्तैः
चतुर्थीन्यन्तायन्यन्ताभ्याम्न्यन्तेभ्यः
पञ्चमीन्यन्तात् / न्यन्ताद्न्यन्ताभ्याम्न्यन्तेभ्यः
षष्ठीन्यन्तस्यन्यन्तयोःन्यन्तानाम्
सप्तमीन्यन्तेन्यन्तयोःन्यन्तेषु
सम्बोधनहे न्यन्तहे न्यन्तौहे न्यन्ताः

अर्थ: सामीप्य, सन्निकटता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अन्ति (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप न्यन्ते = सम्बोधन, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअन्तिःअन्तीअन्तयः
द्वितीयाअन्तिम्अन्तीअन्तीः
तृतीयाअन्त्याअन्तिभ्याम्अन्तिभिः
चतुर्थीअन्तये / अन्त्यैअन्तिभ्याम्अन्तिभ्यः
पञ्चमीअन्तेः / अन्त्याःअन्तिभ्याम्अन्तिभ्यः
षष्ठीअन्तेः / अन्त्याःअन्त्योःअन्तीनाम्
सप्तमीअन्तौ / अन्त्याम्अन्त्योःअन्तिषु
सम्बोधनहे अन्तेहे अन्तीहे अन्तयः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें