🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:11:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पण्य (पुंलिङ्ग)

बिकाऊ, विक्रयार्थ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापण्यःपण्यौपण्याः
द्वितीयापण्यम्पण्यौपण्यान्
तृतीयापण्येनपण्याभ्याम्पण्यैः
चतुर्थीपण्यायपण्याभ्याम्पण्येभ्यः
पञ्चमीपण्यात् / पण्याद्पण्याभ्याम्पण्येभ्यः
षष्ठीपण्यस्यपण्ययोःपण्यानाम्
सप्तमीपण्येपण्ययोःपण्येषु
सम्बोधनहे पण्यहे पण्यौहे पण्याः

अर्थ: बिकाऊ, विक्रयार्थ
संस्कृत: पर्याय: विक्रेय, पणितव्य

📚 अमरकोश में:
• बेचने योग्य वस्तु (२.९.८३) — पर्याय: विक्रेय, पणितव्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पण्य (नपुंसकलिङ्ग)

बिकाऊ, विक्रयार्थ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापण्यम्पण्येपण्यानि
द्वितीयापण्यम्पण्येपण्यानि
तृतीयापण्येनपण्याभ्याम्पण्यैः
चतुर्थीपण्यायपण्याभ्याम्पण्येभ्यः
पञ्चमीपण्यात् / पण्याद्पण्याभ्याम्पण्येभ्यः
षष्ठीपण्यस्यपण्ययोःपण्यानाम्
सप्तमीपण्येपण्ययोःपण्येषु
सम्बोधनहे पण्यहे पण्येहे पण्यानि

अर्थ: बिकाऊ, विक्रयार्थ
संस्कृत: पर्याय: विक्रेय, पणितव्य

📚 अमरकोश में:
• बेचने योग्य वस्तु (२.९.८३) — पर्याय: विक्रेय, पणितव्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें