🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:09:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पाति (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापातिःपातीपातयः
द्वितीयापातिम्पातीपातीन्
तृतीयापातिनापातिभ्याम्पातिभिः
चतुर्थीपातयेपातिभ्याम्पातिभ्यः
पञ्चमीपातेःपातिभ्याम्पातिभ्यः
षष्ठीपातेःपात्योःपातीनाम्
सप्तमीपातौपात्योःपातिषु
सम्बोधनहे पातेहे पातीहे पातयः

अर्थ: —
English: = पति, a master, lord, husband, Uṇ. v, 5 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पाति (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापातिःपातीपातयः
द्वितीयापातिम्पातीपातीः
तृतीयापात्यापातिभ्याम्पातिभिः
चतुर्थीपातये / पात्यैपातिभ्याम्पातिभ्यः
पञ्चमीपातेः / पात्याःपातिभ्याम्पातिभ्यः
षष्ठीपातेः / पात्याःपात्योःपातीनाम्
सप्तमीपातौ / पात्याम्पात्योःपातिषु
सम्बोधनहे पातेहे पातीहे पातयः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पातिन् (नपुंसकलिङ्ग)

जाने वाला, अवतरण करनेवाला, उतरने वाला

🔎 आपका लिखा रूप पाति = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापातिपातिनीपातीनि
द्वितीयापातिपातिनीपातीनि
तृतीयापातिनापातिभ्याम्पातिभिः
चतुर्थीपातिनेपातिभ्याम्पातिभ्यः
पञ्चमीपातिनःपातिभ्याम्पातिभ्यः
षष्ठीपातिनःपातिनोःपातिनाम्
सप्तमीपातिनिपातिनोःपातिषु
सम्बोधनहे पातिन् / हे पातिहे पातिनीहे पातीनि

अर्थ: जाने वाला, अवतरण करनेवाला, उतरने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें