🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:22:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पौत्र (पुंलिङ्ग)

पुत्र से प्राप्त या संबद्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापौत्रःपौत्रौपौत्राः
द्वितीयापौत्रम्पौत्रौपौत्रान्
तृतीयापौत्रेणपौत्राभ्याम्पौत्रैः
चतुर्थीपौत्रायपौत्राभ्याम्पौत्रेभ्यः
पञ्चमीपौत्रात् / पौत्राद्पौत्राभ्याम्पौत्रेभ्यः
षष्ठीपौत्रस्यपौत्रयोःपौत्राणाम्
सप्तमीपौत्रेपौत्रयोःपौत्रेषु
सम्बोधनहे पौत्रहे पौत्रौहे पौत्राः

अर्थ: पुत्र से प्राप्त या संबद्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पौत्र (नपुंसकलिङ्ग)

पुत्र से प्राप्त या संबद्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापौत्रम्पौत्रेपौत्राणि
द्वितीयापौत्रम्पौत्रेपौत्राणि
तृतीयापौत्रेणपौत्राभ्याम्पौत्रैः
चतुर्थीपौत्रायपौत्राभ्याम्पौत्रेभ्यः
पञ्चमीपौत्रात् / पौत्राद्पौत्राभ्याम्पौत्रेभ्यः
षष्ठीपौत्रस्यपौत्रयोःपौत्राणाम्
सप्तमीपौत्रेपौत्रयोःपौत्रेषु
सम्बोधनहे पौत्रहे पौत्रेहे पौत्राणि

अर्थ: पुत्र से प्राप्त या संबद्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें