🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:10:53 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रसर (पुंलिङ्ग)

आगे जाना, प्रगमन करना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रसरःप्रसरौप्रसराः
द्वितीयाप्रसरम्प्रसरौप्रसरान्
तृतीयाप्रसरेणप्रसराभ्याम्प्रसरैः
चतुर्थीप्रसरायप्रसराभ्याम्प्रसरेभ्यः
पञ्चमीप्रसरात् / प्रसराद्प्रसराभ्याम्प्रसरेभ्यः
षष्ठीप्रसरस्यप्रसरयोःप्रसराणाम्
सप्तमीप्रसरेप्रसरयोःप्रसरेषु
सम्बोधनहे प्रसरहे प्रसरौहे प्रसराः

अर्थ: आगे जाना, प्रगमन करना
संस्कृत: पर्याय: विसर्पण

📚 अमरकोश में:
• फैलना (फोड़े आदि का) (३.२.२३) — पर्याय: विसर्पण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें