🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:42:39 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्राशु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्राशुःप्राशूप्राशवः
द्वितीयाप्राशुम्प्राशूप्राशून्
तृतीयाप्राशुनाप्राशुभ्याम्प्राशुभिः
चतुर्थीप्राशवेप्राशुभ्याम्प्राशुभ्यः
पञ्चमीप्राशोःप्राशुभ्याम्प्राशुभ्यः
षष्ठीप्राशोःप्राश्वोःप्राशूनाम्
सप्तमीप्राशौप्राश्वोःप्राशुषु
सम्बोधनहे प्राशोहे प्राशूहे प्राशवः

अर्थ: —
English: (प्र-आशु॑) very quick or speedy, RV. (= क्षिप्र, Naigh. i, 15)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्राशु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्राशुप्राशुनीप्राशूनि
द्वितीयाप्राशुप्राशुनीप्राशूनि
तृतीयाप्राशुनाप्राशुभ्याम्प्राशुभिः
चतुर्थीप्राशुने / प्राशवेप्राशुभ्याम्प्राशुभ्यः
पञ्चमीप्राशुनः / प्राशोःप्राशुभ्याम्प्राशुभ्यः
षष्ठीप्राशुनः / प्राशोःप्राशुनोः / प्राश्वोःप्राशूनाम्
सप्तमीप्राशुनि / प्राशौप्राशुनोः / प्राश्वोःप्राशुषु
सम्बोधनहे प्राशु / हे प्राशोहे प्राशुनीहे प्राशूनि

अर्थ: —
English: (प्र-आशु॑) very quick or speedy, RV. (= क्षिप्र, Naigh. i, 15)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें